Życie takie jest. Każdy z nas pacjentem bywa, każdy z nas potencjalnego pacjenta może mieć w swojej najbliższej rodzinie. Zacząć trzeba od tego, kim w ogólności jest „pacjent„. Pacjent to osoba zwracającą się o udzielenie świadczeń zdrowotnych lub korzystającą ze świadczeń zdrowotnych udzielanych przez podmiot udzielający takich świadczeń lub osobę wykonującą zawód medyczny. Ale, co równie istotne, pacjent to przede wszystkim podmiot szczególnych praw. Niektóre prawa są dla nas taką oczywistością, że w ogóle dziwimy się przypisaniu ich do kategorii „praw„, inne natomiast nie są nam znane.
Jakie zatem prawa ma pacjent?
Poniżej lista 11 praw – wraz ze szczegółowym opisem!
1_ PRAWO DO ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH
Pacjent ma prawo do świadczeń zdrowotnych odpowiadających wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej, udzielanych z należytą starannością, w warunkach odpowiadających wymaganiom fachowym i sanitarnym, przy udzielaniu których osoby wykonujące zawód medyczny kierują się zasadami etyki zawodowej.
Ze względu na zagrożenie zdrowia lub życia pacjent ma prawo do natychmiastowego udzielenia świadczeń zdrowotnych, zaś w wypadku porodu pacjentka ma prawo do uzyskania świadczeń zdrowotnych związanych z porodem.
Ponadto pacjent ma prawo żądać, aby lekarz udzielający mu świadczeń zdrowotnych zasięgnął opinii innego lekarza lub zwołał konsylium lekarskie, a pielęgniarka (położna) zasięgnęła opinii innej pielęgniarki (położnej).
2_ PRAWO DO INFORMACJI
Pacjent, w tym tym małoletni, który ukończył 16 lat (lub jego przedstawiciel ustawowy) ma prawo do uzyskania od osoby wykonującej zawód medyczny przystępnej informacji o swoim stanie zdrowia, rozpoznaniu, proponowanych oraz możliwych metodach diagnostycznych i leczniczych, dających się przewidzieć następstwach ich zastosowania albo zaniechania, wynikach leczenia oraz rokowaniu.
Pacjent ma także prawo żądać, żaby informacja w powyższym zakresie nie była mu udzielana, lub wyrazić zgodę na udzielenie jej innym osobom.
Pacjent ma prawo do informacji o rodzaju i zakresie świadczeń zdrowotnych udzielanych przez podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych, w tym o profilaktycznych programach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych, realizowanych przez ten podmiot.
Prawo do szeroko pojętej informacji to również prawo do informacji o prawach pacjenta.
3_ PRAWO DO WYRAŻANIA ZGODY NA UDZIELANIE ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH
Pacjentowi (w tym również małoletniemu po ukończeniu 16 roku życia) przysługuje prawo do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub odmowy takiej zgody, po uzyskaniu stosownej informacji.
Zgoda oraz sprzeciw mogą być wyrażone ustnie albo przez takie zachowanie się, które w sposób niebudzący wątpliwości wskazuje na wolę poddania się czynnościom proponowanym przez osobę wykonującą zawód medyczny albo brak takiej woli, jednak w przypadku zabiegu operacyjnego albo zastosowania metody leczenia lub diagnostyki stwarzających podwyższone ryzyko dla pacjenta, zgodę wyraża się w formie pisemnej.
Wątkiem udzielenia świadczeń zdrowotnych pomimo sprzeciwu pacjenta zajmiemy się niebawem w kolejnych wpisach.
4_ PRAWO DO TAJEMNICY INFORMACJI
Pacjent ma prawo do zachowania w tajemnicy przez osoby wykonujące zawód medyczny, w tym udzielające mu świadczeń zdrowotnych, informacji z nim związanych, a uzyskanych w związku z wykonywaniem zawodu medycznego.
W celu realizacji powyższego prawa osoby wykonujące zawód medyczny zobowiązane są zachować w tajemnicy informacje związane z pacjentem, w szczególności te związane ze stanem zdrowia pacjenta. Obowiązek ten nie ma jednak zastosowania, m.in. gdy zachowanie tajemnicy może stanowić niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia pacjenta lub innych osób, gdy pacjent lub jego przedstawiciel ustawowy wyraża zgodę na ujawnienie tajemnicy lub gdy zachodzi potrzeba przekazania niezbędnych informacji o pacjencie związanych z udzielaniem świadczeń zdrowotnych innym osobom wykonującym zawód medyczny, uczestniczącym w udzielaniu tych świadczeń.
Co do zasady związanie tajemnicą obowiązuje również po śmierci pacjenta.
5_ PRAWO DO ZGŁASZANIA DZIAŁAŃ NIEPOŻĄDANYCH PRODUKTÓW LECZNICZYCH
Pacjent, jego przedstawiciel ustawowy lub opiekun faktyczny ma prawo do zgłaszania działań niepożądanych produktów leczniczych.
Produktem leczniczym jest substancja lub mieszanina substancji, przedstawiana jako posiadająca właściwości zapobiegania lub leczenia chorób występujących u ludzi lub zwierząt lub podawana w celu postawienia diagnozy lub w celu przywrócenia, poprawienia lub modyfikacji fizjologicznych funkcji organizmu poprzez działanie farmakologiczne, immunologiczne lub metaboliczne.
Zgłoszenia działania niepożądanego dokonać można osobom wykonującym zawód medyczny, Prezesowi Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub podmiotowi odpowiedzialnemu za wprowadzenie produktu leczniczego do obrotu.
6_ PRAWO DO POSZANOWANIA INTYMNOŚCI I GODNOŚCI PACJENTA
Pacjent ma prawo do poszanowania intymności i godności, w szczególności w czasie udzielania mu świadczeń zdrowotnych. Powyższe prawo do poszanowania godności obejmuje także prawo do umierania w spokoju i godności.
Pamiętać trzeba, że na życzenie pacjenta przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych może być przy nim obecna osoba bliska, której obecności odmówić można w przypadku istnienia prawdopodobieństwa wystąpienia zagrożenia epidemicznego lub ze względu na bezpieczeństwo zdrowotne pacjenta (taka odmowa winna być odnotowana w dokumentacji medycznej).
W zakres powyższego prawa do intymności i godności wchodzi nadto prawo do leczenia bólu, które denotuje obowiązek podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych do podejmowania działań polegających na określeniu stopnia natężenia bólu, leczeniu bólu oraz monitorowaniu skuteczności tego leczenia.
7_ PRAWO DO DO DOKUMENTACJI MEDYCZNEJ
Pacjent ma prawo do dostępu do dokumentacji medycznej dotyczącej jego stanu zdrowia oraz udzielonych mu świadczeń zdrowotnych, a dane zawarte w dokumentacji medycznej podlegają ochronie.
W związku z powyższym, podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych udostępnia dokumentację medyczną pacjentowi lub jego przedstawicielowi ustawowemu, bądź osobie upoważnionej przez pacjenta.
Po śmierci pacjenta dokumentacja medyczna jest udostępniana osobie upoważnionej przez pacjenta za jego życia lub osobie, która w chwili zgonu pacjenta była jego przedstawicielem ustawowym a także – co do zasady – osobie bliskiej*.
Na uwadze trzeba mieć jednak, iż za udostępnienie dokumentacji medycznej w formie wyciągu, odpisu, kopii lub wydruku, podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych może pobierać opłatę.
[*osoba bliska to małżonek, krewny do drugiego stopnia lub powinowaty do drugiego stopnia w linii prostej, przedstawiciel ustawowy, osoba pozostająca we wspólnym pożyciu lub osoba wskazana przez pacjenta].
8_ PRAWO DO ZGŁOSZENIA SPRZECIWU WOBEC OPINII ALBO ORZECZENIA LEKARZA
Pacjent lub jego przedstawiciel ustawowy mogą wnieść sprzeciw wobec opinii albo orzeczenia lekarza, jeśli taka opinia albo orzeczenie mają wpływ na prawa lub obowiązki pacjenta wynikające z przepisów prawa.
Sprzeciw wnosi się do Komisji Lekarskiej działającej przy Rzeczniku Praw Pacjenta, w której skład wchodzi trzech lekarzy (w tym dwóch tej samej specjalności, co lekarz, który wydał opinię albo orzeczenie, co do których sprzeciw jest wnoszony).
9_ PRAWO DO POSZANOWANIA ŻYCIA PRYWATNEGO I RODZINNEGO
Pacjent ma prawo do kontaktu osobistego, telefonicznego lub korespondencyjnego z innymi osobami, a także prawo do dodatkowej opieki pielęgnacyjnej (bez względu na rodzaj choroby lub wiek pacjenta).
Należy jednak pamiętać, że jako naruszeniem powyższego prawa są stosowane czasem praktyki pracowników medycznych, polegające na przerzucaniu swoich obowiązków pielęgnacyjnych np. na osoby bliskie pacjentowi, podczas gdy prawo do dodatkowej opieki nie może zastąpić tej, do której zobowiązany jest podmiot leczniczy.
10_ PRAWO DO OPIEKI DUSZPASTERSKIEJ
Powyższy przepis oznacza, iż pacjent w trakcie pobytu w szpitalu, zakładzie opiekuńczo-leczniczym, zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym, hospicjum stacjonarnym czy w innym podmiocie leczniczym przeznaczonym dla osób, których stan zdrowia wymaga pobytu w takiej placówce, ma prawo do opieki duszpasterskiej (praktyk religijnych). Powyższe prawo jest de facto prawem zagwarantowanym konstytucyjnie, ponieważ art. 53 Konstytucji RP zapewnia każdemu wolność sumienia i religii (pobyt w szpitalu nie może wszak tego prawa ograniczać).
W sytuacji pogorszenia się stanu zdrowia lub zagrożenia życia prawo do opieki duszpasterskiej zobowiązuje podmiot leczniczy, wykonujący działalność leczniczą w rodzaju stacjonarnych i całodobowych świadczeń zdrowotnych, do umożliwienia pacjentowi kontaktu z duchownym jego wyznania.
11_ PRAWO DO PRZECHOWYWANIA RZECZY WARTOŚCIOWYCH W DEPOZYCIE
Pacjent przebywający w szpitalu, zakładzie opiekuńczo-leczniczym, zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym, hospicjum stacjonarnym czy w innym podmiocie leczniczym przeznaczonym dla osób, których stan zdrowia wymaga pobytu w takiej placówce ma prawo do przechowywania rzeczy wartościowych w depozycie.
Potwierdzenie przyjęcia rzeczy wartościowych oddawanych do depozytu stanowi karta depozytowa, której oryginał wydaje się pacjentowi.
_______________________
Jeśli chcesz wiedzieć więcej i być na bieżąco z wpisami – zaobserwuj media społecznościowe Kancelarii Firlej
Blog
